Buyology duygular─▒n ve d├╝zenlerin bizi karar almam─▒zda nas─▒l etkiledi─čine ─▒┼č─▒k tutuyor.

A. ─░nan├žlar

1. Bat─▒l ─░nan├žlar:
Ne kadar stres alt─▒nda olursak, kendimizi ne kadar korku i├žinde ve g├╝vensiz hissedersek ak─▒ld─▒┼č─▒ davranma olas─▒l─▒─č─▒m─▒z o kadar artar.

┼×ans getirsin diye tahtaya vururuz.
Merdiven alt─▒ndan ge├žmeyiz.
┼×ans─▒m─▒z yaver gitsin diye iki parma─č─▒m─▒z─▒ ├žarprazlar─▒z.
U├žaktaki 13. koltu─ču sat─▒n almay─▒z ya da 13 numaral─▒ odada kalmay─▒z.
Ayna k─▒rmaktan korkar─▒z
Siyah kedilerden ka├žar─▒z.

Korku her zaman a─č─▒r basar. Tehditler, olanaklardan ├Ânce gelir.

2. Ayna N├Âronlar:
Bir basketbol ma├ž─▒n─▒ seyrederken en be─čendi─činiz oyuncu son ┼čutu atarken neden kas─▒ld─▒─č─▒m─▒z─▒ ya da sinemada kad─▒n kahraman a─člamaya ba┼člad─▒─č─▒nda sizin de g├Âzlerinizin doldu─čunu veya Clint Eastwood k├Ât├╝ bir adam─▒ alt etti─či zaman i├žimize dolan canl─▒l─▒k duygusu ve filmden bir saat sonra bile erkeksi ad─▒mlarla y├╝r├╝memizi sa─člayan ┼čey ayna n├Ârondur.

Birini izlerken sanki siz yap─▒yormu┼čsunuz gibi bir tepki g├Âsterir. G├Ârmekle yapmak o an i├žin ayn─▒ olur.

Ba┼čkalar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ taklit etmemizin sebebi de onlard─▒r. Bu bebeklikten itibaren ba┼člar bebe─če dil ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒zda o da sizinle ayn─▒ tepkiyi verir. ─░nsanlar f─▒s─▒lt─▒yla konu┼čunca siz de f─▒s─▒lt─▒yla konu┼čursunuz. Bu y├╝zden toplumda g├╝l├╝mseyen suratlar azald─▒─č─▒nda bu mutsuzlukta bula┼č─▒c─▒ olacak.

Haf─▒zam─▒zda g├╝l├╝mseyerek bize ad─▒n─▒ s├Âyleyenlerin ismi, g├╝l├╝msemeyerek s├Âyleyenlerinkinden daha fazla hat─▒rlan─▒yor. Bize iyi davranan insanlar─▒, kendileriyle gelecekte de ili┼čkimiz olabilir diye hat─▒rlamak isteriz.

Kutu a├žma videolar─▒nda da ayna n├Âronlar i┼če yar─▒yor ya da reaction videolar─▒ da bu y├╝zden ilgimizi ├žekiyor.

Guitar Hero, The Sims gibi bilgisayar oyunlar─▒n─▒n ba┼čar─▒s─▒ndaki sebepte bu temelden ister ger├žek ister yapay olsun bu karakterlerle bir ili┼čki kurabilmemiz ve onlar─▒n hissinin benzerini ya┼čayabilmemiz.

Bu y├╝zden rol modeller ├žok ├Ânemlidir ve onlar─▒ taklit etmeye ba┼člar─▒z. ├ťlkenin bir s├╝re sonra ├╝lkeyi y├Ânetenlerin davran─▒┼č─▒yla dolmas─▒ da bu sebeptendir.

B. Haf─▒za

4. Markaya Ait Logo D─▒┼č─▒ G├Ârseller:
├ťnl├╝ ingiliz sigara markas─▒ Silk Cut, 1997 y─▒l─▒ndan itibaren ─░ngiltere’de uygulanmaya ba┼člayacak olan t├╝t├╝n yasa─č─▒na haz─▒rlan─▒rken, yay─▒nlad─▒─č─▒ b├╝t├╝n reklamlarda logosunu mor bir zemin ├╝zerinde yerle┼čtirmeye ba┼člad─▒. T├╝keticilerin bu sade mor ipek ┼čeridi Silk Cut logosuyla ve do─čal olarak markan─▒n kendisiyle ├Âzde┼čle┼čtirmesi uzun s├╝rmedi. B├Âylece yasak ba┼člad─▒─č─▒nda ┼čirket Silk Cut markas─▒ndan ya da sigaradan tek s├Âz etmeyen, ├╝zerinde yaln─▒zca logosuz mor ipek ┼čeritlerin yer ald─▒─č─▒ otoban billboardlar─▒ yapt─▒rd─▒. Bunun sonucunda t├╝keticilerin y├╝zde 98 gibi bir oranla bu ilanlarla Silk Cut aras─▒nda ba─člant─▒ kurdu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒.

├ľr: ├ťlkemizde bunun en g├╝zel ├Ârnekleri b├╝felere ve marketlere yerle┼čtirilen efes ya da tuborg renkleridir.

5. Rit├╝eller ve Bat─▒l ─░nan├žlar:
B├╝t├╝n├╝yle ak─▒lc─▒ olmayan eylemler ve ki┼činin baz─▒ davran─▒┼člarla, bu davran─▒┼člarla sonu├žlar─▒ aras─▒nda g├Âzle g├Âr├╝lebilir bir nedensel ili┼čki olmamas─▒na kar┼č─▒n, gelece─či manip├╝le edebilece─čine ili┼čkin inan├žlard─▒r.

Hissetti─čimiz endi┼če ve belirsizlik ne kadar ├žo─čal─▒rsa, bat─▒l inan├žl─▒ davran─▒┼člar ve rit├╝ellerden o kadar fazla medet umar hale geliyoruz. ├ľzel g├╝├žlere sahip olma duygusu insanlar i├žin tehlikeli durumlarda can simidi i┼člevi g├Âr├╝yor ve g├╝nl├╝k korkular─▒n─▒ yat─▒┼čt─▒rmalar─▒na ve zihinsel ac─▒lar─▒n─▒ bast─▒rmalar─▒na yard─▒mc─▒ oluyor.

├ľr: Corona ÔÇô Limon
Guinness ve barda─ča koyma ┼čekli & beklemesi (├ľr: Guinness rit├╝eli)
Sa─č ayakla i├žeri girme

C. ├ľrnekler

6. Bat─▒l ─░nan├ž ├ľrnekleri:
Hood, Britanya Bilim Derne─či Festivali’nde yapt─▒─č─▒ konu┼čmada elindeki h─▒rkay─▒ g├Âsterip denemek isteyen 10 pound verece─čini s├Âyledi. Salonda b├╝t├╝n eller havaya kalkt─▒. Bunun ├╝zerine Hood bu h─▒rkan─▒n 12 gen├ž kad─▒n─▒ ve ayr─▒ca kendi kar─▒s─▒n─▒ da ├Âld├╝ren bir seri katil oldu─čunu s├Âyleyince ├žo─ču el a┼ča─č─▒ indi. Geri kalan g├Ân├╝ll├╝ler h─▒rkay─▒ giyerlerken di─čerleri onlardan uzakla┼čmaya ├žal─▒┼čt─▒.

K├╝lt├╝r├╝n besledi─či ahlaki bir tav─▒r olarak, sanki k├Ât├╝l├╝k giyside fiziksel olarak v├╝cut bulmu┼čtu. Bu nedenle ┼čans getiren paralar, nikah y├╝z├╝─č├╝ ve bunun gibi bir ├žok nesneye elimizde olmadan benzer g├╝├žler atfederiz.

7. Rit├╝el ├ľrnekleri:
a. Sabah kalkt─▒─č─▒m─▒zda g├╝n├╝ kar┼č─▒lamak i├žin giri┼čti─čimiz “Sava┼č Rit├╝elleri”. Di┼čimizi f─▒r├žalamak, makyaj yapmak, du┼č almak, e-postalar─▒m─▒za bakmaya kadar g├╝n├╝n devam─▒nda kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kabilecek ┼čeyler ├╝zerinde kontrol├╝ ele alma duygusu i├žin gereken ne varsa hepsini i├žeriyor.

Not: Asl─▒nda bunlar─▒n hepsi bir duygu i├žerisinde ├Âzetlenebilir (Ayn─▒ motivasyon) belki de bunlar─▒ rit├╝el yapan budur.

b. Ziyafet ├žekmek; tan─▒d─▒k bir lokantada bir grup arkada┼čla su┼či yemesi ya da aile ile kahvalt─▒ edilmesi olabilir. Toplu halde yemek yemek ├Ânemli bir sosyal eylemdir ve bizi yaln─▒z bireyler olmaktan ├ž─▒kar─▒p, bir grubun ├╝yesi yaparak “kabilelerimizle b├╝t├╝nle┼čtirir.”

c. Kar┼č─▒ cinsi etkileme; Bizi kimli─čimizden s─▒y─▒r─▒p en g├╝zel g├Âr├╝n├╝ml├╝ en ├Âzg├╝venli kimliklere ta┼č─▒yan keyif verici ve sevimli rit├╝eller dizisi. Makyaj yapmak, arkada┼člar─▒ndan onay beklemek “Nas─▒l g├Âr├╝n├╝yorum” ve yakla┼čan olaylar ├╝zerinde sohbet etmek gibi davran─▒┼člar─▒ i├žerir.

d. Kendini gelecekten korumak; Bu rit├╝el gece yatmadan ├Ânceki hareketlerimizi i├žeriyor. Bilgisayar─▒ kapatma, ─▒┼č─▒klar─▒ s├Ând├╝rme, kaloriferi k─▒sma, alarm─▒ kurma, ├žocuklar─▒ ve ev hayvanlar─▒n─▒ kontrol etme, kap─▒lar─▒ kilitlemek, yar─▒n i├žin al─▒nacak e┼čyalar─▒ kap─▒n─▒n ├Ân├╝ne dizmek bunlar─▒n hepsi yar─▒n uyan─▒p yeni bir rit├╝el ba┼člayana kadar kendimizi g├╝vende hissetmemizi sa─člar.

Oyunlarda Age of Empires i┼č├ži sesi
Rak─▒ rit├╝eli
Candy Crush Sweet sesi, yana kayd─▒rmas─▒
Instagram double tap’i
Olimpiyat Me┼čalesi, A├ž─▒l─▒┼č & Kapan─▒┼č Rit├╝elleri, Alt─▒n Merasimi

D. Markalar

8. Rit├╝eller ve Markalar:
├ťr├╝n rit├╝elleri bize rahatl─▒k ve aidiyet yan─▒lsamas─▒ sunar. Bu istikrar ve tan─▒┼č─▒kl─▒k duygusunun ├žekicili─či ├Âyle g├╝├žl├╝d├╝r ki, pek ├žok t├╝keticide bu duygunun marka ve ├╝r├╝nlere neredeyse dinsel denebilecek bir ba─čl─▒l─▒k noktas─▒na vard─▒─č─▒n─▒ s├Âyleme c├╝retinde bulunabiliriz.

El kremlerinin hemen hemen hi├žbir g├Âzle g├Âr├╝l├╝r faydas─▒n─▒ g├Âremesekte rit├╝ellerimizin par├žas─▒ olmu┼čtur.

Oreo’nun iki tane rit├╝eli vard─▒r, kimisi kurabiyenin i├žini a├žar ├Ânce aradaki b├Âl├╝m├╝ yalar. Kimisi oldu─ču gibi so─čuk s├╝te banar. Bunu farkeden Nabisco got milk ile ortak kampanya d├╝zenledi.

Nabisco bir ba┼čka ├╝r├╝n├╝ Mallomar’─▒n erimemesi i├žin her y─▒l nisan ve eyl├╝l aylar─▒ aras─▒ ├╝retime ara verir. Bu bir s├╝re sonra t├╝keticinin k─▒┼č─▒n habercisi olarak bekledi─či bir rit├╝el halini al─▒r.

Rit├╝eller bizi, kontrol ediyormu┼č hissettirirler.

E. Din

9. Din:
Hikaye satt─▒r─▒r. ─░nsanlar kendi ├╝lke topra─č─▒na (Not: Odt├╝ tora─č─▒, havas─▒, suyu) ya da kutsal bir suya (Not: zemzem suyu) para verebiliyor.

Dinlerin Ortak Noktas─▒;
a) Aidiyet Duygusu                             
b) Net Bir Vizyon
c) D├╝┼čmanlara Kar┼č─▒ G├╝├žl├╝ Olma     
d) Duyulara Seslenme
e) ├ľyk├╝ Anlat─▒m─▒                                   
f) ─░hti┼čam
g) ─░nan├ž Yayma                   
h) Simgeler
─▒) Gizem         
j) Rit├╝eller

Detaylar

A. Aidiyet Duygusu:
Din = Hacca Gitmek; ─░nsan─▒n i├ž d├╝nyas─▒nda gezinmesi, y├╝ce bir ama├ž aray─▒┼č─▒, engelleri a┼čma ve fiziksel veya ruhsal ┼čifa umudu i├žerir.

Marka Buyology: Harley Davidson kullanan ki┼čilerin kendi aralar─▒ndaki ili┼čki ├Âzel bir kul├╝be ├╝ye olmaya benzer. (├ľr: Marka Toplulu─ču)

Ortak bir misyonu olan insanlar─▒ bir araya getirir.

B. Net Bir Vizyon;
Din = ─░nayet mertebesine ula┼čmak, manevi bir amaca eri┼čmek.

Marka Buyology: Apple, bu d├╝nyada de─či┼čimi yaratan insanlard─▒r. Bu y├╝zden onun yeri, sistemlere ve yap─▒lara ba─č─▒ml─▒ de─čil, onlar─▒n ├╝zerinde olmal─▒d─▒r.”

C. D├╝┼čmanlara Kar┼č─▒ G├╝├žl├╝ Duru┼č;
Marka Buyology: Pepsi ÔÇô Cola : “Onlara Kar┼č─▒ Biz” // Visa ÔÇô MasterCard // Apple ve S─▒radan PC Kullan─▒c─▒s─▒

Bizler onlar stratejisi taraftarlar─▒ cezbeder, ihtilaf─▒ k├Âr├╝kler, ba─čl─▒l─▒k yarat─▒r, bizi d├╝┼č├╝nmeye ├Âl├ž├╝p bi├žmeye sonunda sat─▒n almaya te┼čvik eder.

D. Duyulara Seslenme;
Din: ├çan Sesi, Ezan, Camide Hal─▒, Kilisede Ah┼čap Kokusu.

Marka Buyology: Nokia ÔÇô Zil Sesi // Skype Sesi // Magnum ├ž─▒t─▒rt─▒s─▒ // Kola ÔÇô a├žma&i├žme sesi // Harley D. Motor Sesi, iPod hatlar─▒ ve simgeleri , Toblerone ├çikolatas─▒

E. ├ľyk├╝ Anlat─▒m─▒;
Din: Rit├╝ellerin temeli olan ├Âyk├╝ anlat─▒m─▒, dua etme, oru├ž tutma, ilahiler, cuma namazlar─▒

Marka Buyology: Disney karakter ├Âyk├╝leri, Jack Sparrow’u, Whole Foods’un “Ben Plastik Po┼čet de─čilim” yazan po┼četlerini.

F. ─░hti┼čam Duygusu;
Din: Tonozlu tavanlar, freskler, zengin duvar hal─▒lar─▒, heykeller, alt─▒n i┼člemeler

Marka Buyology: Belaggio Hoteli, Burj El Arab, Apple New York Ma─čazas─▒

G. ─░nan├ž Yayma:
Din: Her yere uzanma, yeni taraftarlar bulma g├╝c├╝

Marka Buyology: Gmail, yaln─▒zca davetiye ile hizmetini kullanabilme ┼čans─▒ sundu. Kapal─▒ bir toplulu─ča ├ža─čr─▒ gibiydi. Onur duygusu tatt─▒rma.

H. Semboller;
Din: Ha├ž, Beyaz G├╝vercin, Melek, Dikenli Ta├ž.

Marka Buyology: Apple Logosu, Nike logosu, “G├╝├žl├╝ Ya┼ča” bilekli─či, AKP rabia i┼čareti. Sembol ┼čark─▒lar.

I. Gizem;
Din; Kutsal kitap ┼čifreleri, ├ľyk├╝ler.

Marka Buyology: Coca-Cola Form├╝l├╝.

F. Marka Tetikleyicileri

10. Par├žalanabilir Markalar:
Apple’─▒ duvara at─▒p par├žalasan─▒z her bir par├žas─▒n─▒n Apple’a ait oldu─čunu yine de anlars─▒n─▒z.

Harley Davidson’un lastikleri de motorun kendisi kadar belirgindir.

Guiness’in tek bir damlas─▒ koca f─▒├ž─▒s─▒yla ayn─▒ ├Âzelliktedir.

11. Somatik ─░mle├ž:
Somatik imle├žler ge├žmi┼čin ├Âd├╝l ve ceza deneyimleri ├╝zerine temellenir.

Blender markas─▒ her hafta youtube videosu yay─▒nlay─▒p evdeki her ┼čeyi ├Â─č├╝tmeye karar veriyor ve bir b├Âl├╝mde iphone par├žal─▒yor. Bunun ak─▒ldan hi├ž ├ž─▒kmayacak bir olay oldu─čunu tahmin edersiniz.

Pavarotti bo─čaz a─čr─▒s─▒ nedeniyle Danimarka konserini iptal etti─činde bir pastil markas─▒ reklam verdi. Ke┼čke Pavarotti’nin X’den haberi olsayd─▒. Ve t├╝keticiyle unutulmaz bir ba─č yaratt─▒.

Raid ve Domestos bu somatik imleci kullan─▒r. ├ťlker ├žikolatal─▒ gofret de bu somatik imle├ž ├╝zerinden reklamlar─▒n─▒ devam ettiriyor.


“Buyology – MARTIN LINDSTROM”

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir