(19 Madde)
Jean Baudrillard T├╝ketim Toplumu kitab─▒nda hayat─▒m─▒zdaki kavramlar─▒n de─čerlemesinin nas─▒l ger├žekle┼čti─čine ─▒┼č─▒k tutuyor.

A. Var olmak

1. T├╝ketim ve Var Olmak;
B├╝t├╝n toplumlar her zaman, zorunlu harcamalar ├Âtesinde har vurup harman savurmu┼č, harcam─▒┼č ve t├╝ketmi┼čtir, ├ž├╝nk├╝ toplum gibi birey de sadece var olmad─▒─č─▒n─▒, ama ya┼čad─▒─č─▒n─▒ a┼č─▒r─▒, gere─činden fazla bir t├╝ketimde hisseder. Bu t├╝ketim ├Âzg├╝l bir toplumsal i┼člev ├╝stlenen “bitirme”ye, salt ve basit yok etmeye kadar vard─▒r─▒l─▒r. B├Âylece potlach’ya (Amerikan yerlilerinde arma─čan─▒n yok edilmesi) toplumsal ├Ârg├╝tlenmeyi sa─člamla┼čt─▒ran ┼čey de─čerli mallar─▒n rekabet├ži bi├žimde yok edilmesidir.

2. Bolluk ve Varl─▒k;
Varl─▒klar ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmelerine g├Âre mi yoksa ya┼čamlar─▒na y├╝kledikleri bireysel ya da kolektif anlama g├Âre mi ├Ârg├╝tlenir? Demek ki, bu var olma de─čeri, bu yap─▒sal ekonomik de─čerlerin kurban edilmesini i├žerebilir. Ayr─▒ca bu metafizik bir sorun de─čildir. T├╝ketimin merkezindedir ve ┼č├Âyle ifade edilebilir: Bolluk asl─▒nda yaln─▒zca savurganl─▒kta anlaml─▒ de─čil midir?

3. Bolluk;
Bollu─čun belli bir de─čeri i├žin ondan yeterince de─čil, ama yeterinden fazla olmas─▒ gerekir; gerekli ve gere─činden ├žok olan aras─▒nda anlaml─▒ bir fark korunmal─▒ ve sergilenmelidir: Bu t├╝m d├╝zeylerde savurganl─▒─č─▒n i┼člevidir.

B. YEN─░

4. Yeni ─░htiya├žlar ve L├╝ksler;
Kent ve sanayi ortam─▒n─▒n etkisiyle yeni k─▒tl─▒klar ortaya ├ž─▒kar: Mekan ve zaman, temiz hava, ye┼čillik, su, sessizlik… Eskiden bedava olan ve bol bol kullan─▒lan mallar sadece ayr─▒cal─▒kl─▒lar─▒n eri┼čebildi─či l├╝ks mallar haline gelirken, ├╝retilmi┼č mallar ya da hizmetler kitlelere sunulur.

5. Yeni Standartlar ve Tatminler;
Hi├žbir ├╝r├╝n, hi├žbir ihtiya├ž e─čer zaten ├╝st modelin bir par├žas─▒ de─čilse ve mesafenin korunabilmesi i├žin, yerine bu ├╝st modelde ay─▒rt edici ba┼čka bir mal ya da ihtiya├ž ge├žmemi┼čse kitlesel olarak diziselle┼čme ve tatmin edilme ┼čans─▒na sahip de─čildir.

6. Pazarlama Farkl─▒ Olma Talebidir;
─░htiya├žlar─▒n artmas─▒yla ├╝retimin artmas─▒n─▒ kar┼č─▒ kar┼č─▒ya getirmek, belirleyici “ara” de─či┼čkeni g├Âzler ├Ân├╝ne sermek demektir: Bu de─či┼čken ise farkl─▒la┼čmad─▒r. Dolay─▒s─▒yla ili┼čkinin, ├╝r├╝nlerin artan farkl─▒la┼čmas─▒yla toplumsal prestij talebinin artan farkl─▒la┼čmas─▒ aras─▒na yerle┼čtirilmesi gerekir. Oysa birincisi s─▒n─▒rl─▒yken, ikincisi s─▒n─▒rs─▒zd─▒r. Toplumsal varl─▒k olarak (yani, anlam ├╝reticisi ve de─čer olarak di─čerlerine g├Âreli olarak) insan─▒n “ihtiya├žlar─▒n─▒n” s─▒n─▒r─▒ yoktur.  ─░nsan niceliksel s─▒n─▒rl─▒ miktarda besin alabilir, sindirim sistemi s─▒n─▒rl─▒d─▒r; ama besinin k├╝lt├╝rel sisteminin kendisi sonsuzdur.

Reklam insana asla tek ba┼č─▒na seslenmez, onu farkl─▒la┼čt─▒r─▒c─▒ ili┼čkisi i├žinde hedef al─▒r, onun ” derin” motivasyonlar─▒n─▒ yakal─▒yormu┼č gibi g├Âr├╝nd├╝─č├╝ zaman bile bunu her zaman g├Âsterisel bir tarzda yapar, yani her zaman ona yak─▒nl─▒─č─▒ olanlar─▒, grubu ve yine kendisinin kurdu─ču okuma ve yorumlama s├╝recinde, de─čer verme s├╝recinde hiyerar┼čikle┼čmi┼č olan toplumun tamam─▒n─▒ i┼čin i├žine sokar.
(├ľr: G├╝ndem)

C. T├╝ketim

7. Evlilik ve T├╝ketim;
Evlilik kurallar─▒ toplumsal grup i├žerisinde kad─▒nlar─▒n dola┼č─▒m─▒n─▒ g├╝vence alt─▒na alma, yani biyolojik k├Âkenli bir kan ba─č─▒ ili┼čkileri sisteminin yerine sosyolojik bir ittifak sistemi yerle┼čtirme bi├žimlerini temsil eder. B├Âylece evlilik kurallar─▒ ve akrabal─▒k sistemleri bir t├╝r dil gibi, yani bireyler ve gruplar aras─▒nda belli bir ileti┼čim tipini g├╝vence alt─▒na almaya adanm─▒┼č bir i┼člemler b├╝t├╝n├╝ gibi d├╝┼č├╝n├╝lebilir.

T├╝ketim i├žin de ayn─▒ ┼čey s├Âz konusudur. Bir biyo-i┼člevsel ve biyo-ekonomik mallar ve ├╝r├╝nler sisteminin (ihtiyac─▒n ve hayatta kalman─▒n biyolojik d├╝zeyi) yerine sosyolojik bir g├Âstergeler sistemi (t├╝ketime ├Âzg├╝ olan d├╝zey) ge├žer. Ve nesneler ve mallar─▒n kurala ba─članm─▒┼č dola┼č─▒m─▒n─▒n temel i┼člevi kad─▒nlar ya da s├Âzc├╝kler i├žin s├Âz konusu olan─▒n ayn─▒s─▒d─▒r. Belli bir ileti┼čim t├╝r├╝n├╝ g├╝vence alt─▒na almak.

8. T├╝ketim Yaln─▒zla┼čt─▒r─▒r;
├ľzde┼č alan, ├╝retim sistemi taraf─▒ndan d─▒┼čar─▒dan yap─▒land─▒r─▒r; bu sistemin stratejisi, yani arzu stratejisi bu defa varolu┼čumuzun maddili─čini, tekd├╝zeli─čini ve e─člencesini ku┼čat─▒r. Ya da daha ├Ânce g├Ârd├╝─č├╝m├╝z gibi t├╝ketim nesnesini bir stat├╝ tabakala┼čmas─▒n─▒ belirginle┼čtirir: E─čer yaln─▒zla┼čt─▒ramazsa farkl─▒la┼čt─▒r─▒r, t├╝keticileri toplumsal olarak bir koda dahil eder, bununla birlikte toplumsal dayan─▒┼čmaya yol a├žmaz.
(├ľr: Distopyalarda yabanc─▒la┼čma)

9. T├╝ketimin Devam─▒ Nas─▒l Sa─član─▒r?
T├╝ketimin devam etmesi i├žin t├╝keticinin y├╝celtilmesi gerekir. Bu da t├╝ketenin di─čerlerinden ├╝st├╝n k─▒l─▒nmas─▒yla ya da grupla┼čmas─▒yla sa─članabilir. Halk─▒n demokrasiye kar┼č─▒ ├ž─▒kmas─▒nlar diye demokrasi taraf─▒ndan y├╝celtilmesinde oldu─ču gibi.

10. Moda, T├╝ketim ve D─▒┼članma
Modada da herkes her ┼čeyden “haberdar olma”y─▒ ve elbiseleri, nesneleri ve otomobili konusunda y─▒ldan y─▒la, aydan aya, mevsimden mevsime kendini yeniden ├ževrimlemeyi g├Ârev bilmelidir. E─čer bunu yapmazsa, “T├╝ketim Toplumu”nun ger├žek vatanda┼č─▒ olamaz.

Oysa bu durumda s├╝rekli bir ilerlemenin s├Âz konusu olmad─▒─č─▒ a├ž─▒kt─▒r: Moda keyfi, hareketli ve ├ževrimseldir ve bireyin i├žkin niteliklerine hi├žbir ┼čey katmaz: Bununla birlikte moda, derin bir bask─▒ karakterine sahiptir ve yapt─▒r─▒m─▒ toplumsal ba┼čar─▒ ya da d─▒┼članmad─▒r.

D. Ger├žeklik

11. ─░dealize Ger├žeklik;
K├╝lt├╝r art─▒k kal─▒c─▒ olmak i├žin ├╝retilmez. Yap─▒t tabii ki evrensel merci, ideal g├Âsterge olmaya devam eder ve bu, yap─▒t kendi anlam ├Âz├╝n├╝ yitirdi─či ├Âl├ž├╝de artar (t─▒pk─▒ do─čan─▒n her yerde yok edilmesinden bu yana b├Âylesine y├╝celtilmesi gibi) yine de yap─▒t kendi ger├žekli─činde, kendi ├╝retim tarz─▒ dolay─▒s─▒yla maddi mallar─▒nkiyle ayn─▒ “g├╝ncellik” e─čilimine boyun e─čer.

Not: ve asl─▒nda insan orjinalini katletti─či i├žin resmedilenin ne kadar ger├žek oldu─čuna dair bir kan─▒t─▒ da elinde kalmaz. Resmedilen ya da idealize edilenle yetinmek zorunda kal─▒r.

12. S─▒nav ve Prestij;
S─▒nav toplumda y├╝kselmenin se├žkin bi├žimidir. Soysuzla┼čm─▒┼č radyo oyunlar─▒ bi├žimi alt─▒nda da olsa, herkes s─▒navlardan ge├žmek istiyor, ├ž├╝nk├╝ g├╝n├╝m├╝zde s─▒navdan ge├žmek bir prestij ├Âgesi.

13. T├╝ketimin Mant─▒─č─▒;
T├╝ketimin mant─▒─č─▒ tamam─▒yla d─▒┼čsall─▒─ča dayan─▒r. Nesne, nesnel erekselli─čini(amac─▒n─▒), i┼člevini kaybeder, ├žok daha geni┼č bir birle┼čtiricinin, bir nesneler b├╝t├╝n├╝n├╝n ├Âgesi haline gelir, buradaki de─čeri ili┼čkiseldir.

14. “T├╝ketim Toplumu”nda Beden;
Art─▒k e─čer bedene yat─▒r─▒m yap─▒l─▒yorsa bu bedeni karl─▒ k─▒lmak i├žindir. (Not: Sa─čl─▒k vb. ihtiya├žlar─▒ndan kopar─▒lm─▒┼č bir yat─▒r─▒m) Beden bir k├╝lt├╝r varl─▒─č─▒ gibi ├žekip ├ževrilir, d├╝zenlenir, say─▒s─▒z toplumsal stat├╝ g├Âstergelerinden biri olarak g├╝d├╝mlenir.

Haz arac─▒ ve prestij sergileyicisi olarak yeniden ele ge├žirilen beden, demek ki ├╝zerine ge├žirilmek istenen ├Âzg├╝rle┼čme s├Âyleninin ard─▒nda, ku┼čkusuz bedenin emek g├╝c├╝nde s├Âm├╝r├╝lmesinden daha derin ┼čekilde yabanc─▒la┼čm─▒┼č bir emek olu┼čturan bir ku┼čatma eme─činin (ilgi, saplant─▒) nesnesidir.

E. Zaman

15. Zaman ve T├╝ketim;
Zaman─▒n kendisinin s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ onu bir t├╝ketim nesnesi haline getirir. ├ç├╝nk├╝ zaman art─▒k sat─▒n al─▒nan ve sat─▒lan bir ┼čeydir. Zaman─▒n belli ko┼čullar alt─▒nda s─▒n─▒rland─▒r─▒lmas─▒ “bo┼č zaman─▒” daha de─čerli yapar ve verimli kullan─▒lmas─▒n─▒ ┼čart ko┼čar.

Norman Mailer, s─▒v─▒ ya da donmu┼č (karton kutuda) portakal suyu, daha pahal─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ donmu┼č ├╝r├╝n├╝n i├žmek i├žin haz─▒rlanmas─▒ndan kazan─▒lan iki dakika fiyata eklenir: Portakal suyunun kendi bo┼č zaman─▒ b├Âylece t├╝keyiciye sat─▒lm─▒┼č olur ya da ├žama┼č─▒r makinas─▒ sat─▒n al─▒nabilir bo┼č zaman yarat─▒r.

16. Bo┼č Zaman H─▒rs─▒;
├çal─▒┼čma alan─▒nda oldu─ču kadar, bo┼č zaman etkinlikleri ve tatilin her taraf─▒nda ayn─▒ ahlaki ve idealist ba┼čar─▒ h─▒rs─▒yla, ayn─▒ zorlama ahlak─▒yla kar┼č─▒la┼č─▒l─▒r. Bo┼č zaman etkinlikleri b├╝t├╝n├╝yle kat─▒ld─▒─č─▒ t├╝ketimden daha fazla bir tatmin praksisi (edim) de─čildir. En az─▒ndan sadece g├Âr├╝n├╝┼čte b├Âyledir.

Bronzla┼čma saplant─▒s─▒, turistlere ─░talya’y─▒, ─░spanya’y─▒ ve m├╝zeleri “ziyaret ettiren” bu ┼ča┼čk─▒n devindirici g├╝├ž, g├╝ne┼č alt─▒ndaki bu zorunlu jimnastik ve ├ž─▒plakl─▒k ve ├Âzellikle de eksiksiz ya┼čamaya ├Âzg├╝ bu g├╝l├╝┼č ve bu ne┼če, hepsi birlikte asl─▒nda ├Âdev, fedakarl─▒k, ├žileke┼člik ilkesine adanman─▒n belirtisidir. S├Âz konusu olan Riesman’u s├Âz├╝n├╝ etti─či “fun-morality” art─▒k hi├ž kimsenin ka├žamayaca─č─▒ ÔÇô kurtulu┼čunu ba┼čka ba┼čar─▒ ├Âl├ž├╝tlerinde bulmak d─▒┼č─▒nda ÔÇô zevk ve dinlemede kurtulu┼čun bu tam anlam─▒yla ahlaki boyutudur.

17. Bo┼č Zaman─▒n Stat├╝s├╝;
Art─▒k bo┼č zaman sat─▒n al─▒nabilir bir ┼čey oldu─ču i├žin ay─▒rt edici toplumsal de─čeri vard─▒r. Bug├╝n hala ortalama bireyin tatiller ve bo┼č zaman arac─▒l─▒─č─▒yla istedi─či “kendini ger├žekle┼čtirme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝” de─čil, ├Âncelikle zaman─▒n─▒n yarars─▒zl─▒─č─▒n─▒, g├Âsteri┼č├ži sermaye olarak, zenginlik olarak zaman fazlal─▒─č─▒n─▒ kan─▒tlamakt─▒r.

Bo┼č zaman etkinlikleri zaman─▒n kullan─▒labilirli─čini de─čil, zaman─▒n kullan─▒labilirli─činin ilan edilmesidir. Temel belirlemesi ├žal─▒┼čma zaman─▒ndan farkl─▒ olma zorlamas─▒d─▒r. Dolay─▒s─▒yla bo┼č zaman etkinlikleri ├Âzerk de─čildir; bo┼č zaman etkinlikleri ├žal─▒┼čma zaman─▒n─▒n yoklu─čuyla tan─▒mlan─▒r.

F. Rekabet

18. T├╝ketim ve Toplumsal Rekabet;
T├╝ketimin kahramanlar─▒ yorgun. T├╝ketim s├╝reci f─▒rsatlar─▒ e┼čitlemek ve toplumsal rekabeti azaltmak yerine, t├╝m bi├žimlerin alt─▒nda rekabeti daha da ┼čiddetlendirir ve keskinle┼čtirir. T├╝ketimle birlikte en sonunda, yaln─▒zca her d├╝zeyde, ekonomi, bilgi, arzu, beden, g├Âstergeler ve itkiler d├╝zeyinde etkili olan totaliter, her ┼čeyi kapsar hale gelmi┼č bir rekabet toplumunday─▒z; art─▒k her ┼čey kesintisiz bir farkl─▒la┼čt─▒rma ve a┼č─▒r─▒ farkl─▒la┼čma s├╝recinde de─či┼čim de─čeri olarak ├╝retiliyor.

19. “T├╝ketim Toplumu”nda Yorgunluk;
“T├╝ketim toplumu”nda yorgunluk ├Ârt├╝k bir ┼čiddettir. Edilgen reddetme i├žerir. ─░nsan─▒n i├žince bulundu─ču zorlama ├Âdev ve sorumluluklar─▒na kar┼č─▒ bir ba┼čkald─▒r─▒d─▒r. ─░┼č yava┼člatma ya da okulda duyulan s─▒k─▒nt─▒dan farks─▒zd─▒r.

t├╝ketim toplumu

3 Responses

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir